social media verslaving

Social media verslaving bij jongeren

Ouders zullen hun kind van 12 niet meenemen naar Holland Casino, of een fles wijn geven als verjaardagscadeau. Niet alleen omdat het verboden is, maar vooral omdat we allemaal begrijpen wat voor impact dat heeft op de geestelijke en lichamelijke gezondheid van een kind. 

Dopamine en social media verslaving

De gemiddelde leeftijd waarop de meeste kinderen hun eerste smartphone krijgen is nu 12. Een leeftijd waarop de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn. Simon Sinek stelt in een interview van Inside Quest dat het gebruik van social media (oftewel je smartphone) het stofje dopamine in de hersenen vrijmaakt. Dopamine brengt een genotsgevoel teweeg en beloont daarmee bepaald gedrag. Het geeft je een geluksgevoel wanneer je sport, eet of verliefd bent, maar ook wanneer je rookt, drinkt of gokt. 

las vegas social media verslaving

Las Vegas in je broekzak
Niet verwonderlijk dat social media een verslavende werking hebben. Veel apps maken immers gebruik van dezelfde verslavende methodes of mechanismes die we kennen van gokautomaten. Een gokautomaat is verslavend omdat je af en toe beloond wordt met het geluksstofje dopamine. Dit onvoorspelbare karakter geeft de speler een kick. Social Media heeft dezelfde werking. Opeens krijg je (onverwacht) een tekstbericht binnen van iemand die je leuk vindt, of je ziet dat iemand je foto heeft geliket op Instagram. Je krijgt een dosis dopamine en dat geeft je een goed gevoel. Social media veranderen de bio-chemische huishouding van je hersenen.

Veel jongeren zijn hierdoor (onbewust) de hele dag op zoek naar het geluksgevoel dat het stofje dopamine oplevert en daarvoor hoeven ze alleen maar in hun broekzak te grijpen. De handeling van het naar beneden slepen van het scherm om te verversen is hetzelfde als het trekken van de hendel op een gokautomaat. Mensen hopen iets spannends te zien en wachten op een “beloning” als ze naar beneden blijven scrollen, maar die beloning is onvoorspelbaar, waardoor de persoon terugkomt voor meer. 

Studies hebben zelfs aangetoond dat de constante stroom van retweets, likes en shares van Social Media het beloningsgebied van de hersenen beïnvloeden om dezelfde soort chemische reactie te veroorzaken als andere drugs, zoals cocaïne. 

Ontwikkeling van de hersenen
Studies hebben een verband gelegd tussen sociale media-verslaving en slaaptekort, eenzaamheid, angst en depressie, vooral bij tieners. Hoe eerder een kind te maken krijgt met een verslaving, hoe meer invloed het heeft op de ontwikkeling van de hersenen. Hierdoor wordt iemand impulsiever en krijgt iemand een slechter beoordelingsvermogen. Dat verhoogt de kans op verslaving op latere leeftijd. 

Groepsdruk

Smartphones zijn niet alleen verslavend, maar zorgen ook voor veel stress bij jongeren. Volgens een onderzoek van Nationale Academie voor Media & Maatschappij (2012) staan pubers onder grote druk om steeds alle berichten te moeten lezen die via de smartphone binnenkomen. Meer dan de helft van de jongeren heeft in meer of mindere mate last van FOMO (Fear of Missing Out). Jongeren voelen een zekere verplichting om direct te reageren op binnengekomen berichten of reacties. Dit levert veel stress op bij jongeren, tot aan burn-out(achtige) klachten toe.

Ook het constante spervuur van perfect gefilterde foto’s die op sociale netwerksites verschijnen, kan leiden tot een laag gevoel van eigenwaarde en het ontwikkelen van een eetstoornis bij jongvolwassenen. Hoewel veel tieners weten dat hun leeftijdsgenoten alleen hun beste foto’s en momenten delen op sociale media, is het erg moeilijk om vergelijkingen te vermijden. 

fomo social media

Ouder staan buitenspel
Interessant is dat opvoeders door de komst van Sociale Media buitenspel staan. Sociale Media bieden jongeren een gevoel van privacy binnen een gesloten groepje van ‘vrienden’. Zo krijgen opvoeders niet langer de mogelijkheid om mee te kijken en hun kind op een goede manier te monitoren en/of te begeleiden. Het is paradoxaal dat het middel dat ervoor moet zorgen dat je kind beter bereikbaar is tegelijkertijd ervoor zorgt dat je als opvoeder buitengesloten wordt.

Het is paradoxaal dat het middel dat ervoor moet zorgen dat je kind beter bereikbaar is tegelijkertijd ervoor zorgt dat je als opvoeder buitengesloten wordt.

Rol van de ouders
Ouders zijn echt niet onverschillig of laks over het welzijn van hun kind. De meeste ouders willen gewoon dat hun kind goed bereikbaar is. Er is simpelweg te weinig informatie beschikbaar over het verslavende aspect van zo’n smartphone. Hier ligt dan ook een uitdaging voor scholen en de overheid. Momenteel wordt het gebruik van een smartphone zelfs gestimuleerd door scholen (whatsappgroep met een mentor, roosterwijzigingen bijhouden). Als samenleving moeten we kritisch kijken naar de lage leeftijdsnorm die we blijkbaar normaal zijn gaan vinden. 

Hoe pakken we dit aan?
Je kunt je voorstellen dat kinderen die inmiddels gewend en verslaafd zijn aan hun smartphone deze niet zonder slag of stoot zullen opgeven. Dat is ook logisch omdat ze op die leeftijd de consequenties van hun (online) gedrag nog niet kunnen overzien. Pubers zijn gevoelig voor beloningen en kunnen hun gedrag nog niet goed sturen. Dat proces stopt niet op hun 18e, maar loopt langer door. Een gemiddeld brein is pas volwassen vanaf een jaar of 25. Dan ben je ook pas in staat om grote beslissingen te nemen.

Het is niet meteen nodig om alle apps van de telefoon te verwijderen, vooral niet als het een persoon op een of andere manier helpt. Mensen moeten leren hoe ze social media met mate kunnen gebruiken door de tijd en het aantal uren dat ze hun social media-accounts controleren te beperken. Bijvoorbeeld door persoonlijk met mensen te praten in plaats van de telefoon te gebruiken en door het gebruik van social media te vermijden wanneer ze met vrienden en familie zijn.

Daar ligt voor de ouders wel een taak om deze smartphones iets veiliger te maken met de juiste settings. Voor het onderwijs en onze overheid ligt er een belangrijke taak om jongeren voor te lichten op het gebied van social media verslaving en online privacy.

Deel dit artikel

Share on twitter
Share on linkedin
Share on facebook
Share on email

(Taal)fout gezien? Laat het ons weten! 

Mogen we je iets vragen voordat je gaat?

About Privacy is een site zonder winstoogmerk. Delen is voor ons onbetaalbaar! ❤️

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin